Lokale omgevingsanalyse: zicht op alcohol, drugs, medicatie, gamen en gokken in jouw stad of gemeente
Een lokale omgevingsanalyse toont wat er in jouw stad of gemeente speelt rond alcohol, drugs, psychofarmaca, gamen en gokken. De gratis lokale omgevingsanalysetool van VAD brengt relevante cijfers, lokale risico- en beschermende factoren en de ervaringen en noden van lokale stakeholders samen. Zo heb je een onderbouwde basis om prioriteiten te bepalen en aan de slag te gaan met een lokaal alcohol- en drugbeleid.
Hoe verloopt het traject?
Een lokale omgevingsanalyse is meer dan een rapport. Het traject telt vier stappen.
De analyse zelf – van aanvraag tot oplevering van het rapport – duurt ongeveer vier maanden en is gratis. De begeleiding om de resultaten te vertalen naar prioriteiten en beleid hoort bij het bredere traject.
1. Aanvraag en intake
Neem contact op met je regionale CGG of de Gezondheidsmakers. Samen bekijken jullie of je stad of gemeente aan de voorwaarden voldoet. Jullie maken ook afspraken over het traject.
2. Stakeholderbevraging
Het lokaal bestuur brengt stakeholders uit verschillende settings in kaart en coördineert de afname van de bevraging.
3. Analyse door VAD
VAD analyseert de beschikbare gegevens en maakt een rapport op maat van je stad of gemeente. Het is geen kant-en-klaar beleidsplan, maar een vertrekpunt.
4. Terugkoppeling en beleidsontwikkeling
Na de oplevering van het rapport organiseert het lokaal bestuur bijvoorbeeld lees- of werkgroepen. Je koppelt de resultaten terug naar bijvoorbeeld het college, lokale stakeholders en eventueel inwoners. Zo vertalen jullie de bevindingen samen naar prioriteiten en doelstellingen. Het CGG of de Gezondheidsmakers begeleiden je daarbij in een coachingstraject.
Is jouw stad of gemeente klaar om te starten?
De lokale omgevingsanalyse is er voor steden en gemeenten die op korte termijn met de resultaten aan de slag willen. Bereid je goed voor: betrek relevante stakeholders, creëer draagvlak en voorzie overlegstructuren en een planning VAD voert de analyse uit. Van jou verwachten we dat je het traject lokaal mee ondersteunt. Dit zijn de voorwaarden:
- je stad of gemeente telt tussen 5.000 en 120.000 inwoners
- iemand neemt de rol van lokale coördinator of contactpersoon op
- je hebt een uitgebreid stakeholdersnetwerk uit verschillende settings en coördineert de stakeholderbevraging
- je hebt een stuurgroep of lokaal stakeholdersoverleg
- je hebt een gezamenlijke visie op preventie, of je bent bereid om die uit te werken
- je bent bereid om een coachingstraject met het CGG of de Gezondheidsmakers te doorlopen om tot een lokaal middelenbeleid te komen
Voldoet je stad of gemeente nog niet aan alle voorwaarden, dan bekijk je eerst samen met het CGG of de Gezondheidsmakers wat nodig is om het traject voor te bereiden.
Welke ondersteuning biedt VAD na de omgevingsanalyse?
Een omgevingsanalyse is een vertrekpunt. VAD ondersteunt lokale besturen, preventiewerkers en gezondheidsmakers ook daarna bij het werken met de resultaten.
VAD organiseert regelmatig ervaringsuitwisselingsmomenten voor lokale besturen, preventiewerkers en gezondheidspromotoren die een lokaal alcohol- en drugbeleid willen uitwerken of al aan de slag zijn met de lokale omgevingsanalyse.
Zo wissel je ervaringen uit, doe je kennis en inspiratie op en versterk je je lokale aanpak. LINK VAD-ACADEMIE (welke)
Veelgestelde vragen over de lokale omgevingsanalyse
Hoelang duurt een lokale omgevingsanalyse?
De stakeholdersbevraging, de analyse en de rapportage door VAD duren samen ongeveer twee maanden. Je stad of gemeente en de coachingpartner bepalen samen de concrete timing.
Hoeveel kost een lokale omgevingsanalyse?
Niets: de lokale omgevingsanalyse is gratis.
Welke thema’s onderzoekt de omgevingsanalyse?
De analyse brengt alcohol, illegale drugs, psychoactieve medicatie, gamen en gokken in kaart. Ze bekijkt ook lokale risico- en beschermende factoren en de ervaren problemen, noden en behoeften van stakeholders.
Naar welke settings wordt gekeken?
De analyse brengt risico- en beschermende factoren in kaart in verschillende settings: vrije tijd, school, welbevinden en levensgebeurtenissen, gezinnen, peergroep en sociale omgeving en wonen in de buurt.
Wie zijn de stakeholders die deelnemen aan de bevraging?
Stakeholders zijn mensen die in je stad of gemeente professioneel of als vrijwilliger rechtstreeks of onrechtstreeks met middelengebruik te maken hebben. Ze komen uit verschillende relevante settings: welzijn, gezondheid, veiligheid, onderwijs, vrije tijd, sport, … De lokale coördinator organiseert de bevraging en zorgt dat voldoende stakeholders deelnemen.
Kan elke stad of gemeente een lokale omgevingsanalyse aanvragen?
De tool is bedoeld voor steden en gemeenten van 5.000 tot 120.000 inwoners die aan de randvoorwaarden voldoen:
- iemand neemt de rol van lokale coördinator of contactpersoon op
- je hebt een uitgebreid stakeholdersnetwerk en een stuurgroep of lokaal stakeholdersoverleg
- je hebt een gezamenlijke visie op preventie, of je bent bereid om die uit te werken
- je bent bereid om met de resultaten aan de slag te gaan en ze te gebruiken als basis voor een lokaal alcohol- en drugbeleid
- je bent bereid om een coachingstraject met het CGG of de Gezondheidsmakers te doorlopen
Wat als mijn stad of gemeente nog niet aan alle voorwaarden voldoet?
Dan bekijken jullie samen met het CGG of de Gezondheidsmakers welke stappen nodig zijn om aan de voorwaarden te voldoen. Zodra je gemeente klaar is om te starten, plannen jullie de analyse en de concrete timing in.
Maakt VAD ook meteen een beleidsplan?
Nee. VAD levert een rapport met de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna ga je samen met lokale partners aan de slag om prioriteiten, doelstellingen en acties te bepalen.
Heeft mijn stad of gemeente al een volledig uitgewerkt alcohol- en drugbeleid nodig?
Nee. Wel verwachten we een gezamenlijke visie, of minstens de bereidheid om die samen met lokale partners uit te werken.
Hoe ga je na de analyse concreet aan de slag?
Bespreek de resultaten samen met lokale partners, bijvoorbeeld in lees- en werkgroepen. Op basis daarvan bepaal je prioriteiten en doelstellingen. Zo werk je toe naar concrete en meetbare acties.
Kan ik ook een omgevingsanalyse ontvangen zonder dat we er nadien mee aan de slag gaan zonder coach?
Coaching is een essentieel onderdeel van het traject. Ze helpt je om de resultaten van de omgevingsanalyse te vertalen naar lokale prioriteiten en een concreet beleid.
Kan ik ook zonder lokale omgevingsanalyse aan de slag met lokaal alcohol- en drugbeleid?
Ja. De lokale omgevingsanalyse is een hulpmiddel binnen het bredere stappenplan voor een lokaal alcohol- en drugbeleid.