Nieuwe infofiche: effecten en risico’s van cannabis

De infofiche is gebaseerd op recente wetenschappelijke literatuur en werd geüpdatet met nieuwe informatie die de voorbije jaren relevant werd, bijvoorbeeld over het vapen van cannabis. Hieronder volgt een voorproefje. Meer vragen zie je beantwoord in de infofiche zelf.

Recreatief gebruik wordt vaak geassocieerd met slechtere slaapkwaliteit, lagere slaapefficiëntie en kortere slaapduur. Overdag ervaren mensen die cannabis gebruiken als gevolg van het slechter slapen vaker een negatieve stemming, minder energie en verminderde cognitieve functies. Deze negatieve effecten lijken sterker bij vrouwen voor te komen dan bij mannen. Sommige studies tonen een kortere inslaaptijd bij lage dosissen cannabis.

Het effect van cannabisgebruik op de slaapkwaliteit hangt sterk af van:

• Dosis en frequentie: zwaarder en frequenter gebruik leidt vaker tot slechtere slaap.
• Verhouding THC/CBD: een hoger THC-gehalte wordt gelinkt aan negatieve slaapeffecten.
• Duur van gebruik: langdurig gebruik hangt samen met meer slaapproblemen.
• Startleeftijd: vroeg beginnen met cannabis kan het slaappatroon verstoren.
• Ontwenning: bij stoppen komen vaak slaapstoornissen voor, wat een terugval kan uitlokken.

Hoewel het beschikbare onderzoek vaak van lage tot matige kwaliteit is, lijkt cannabisgebruik over het algemeen negatief samen te hangen met verschillende denk- en geheugenfuncties. De belangrijkste effecten zijn:

• Verminderd geheugen en taalbegrip
• Zwakkere executieve functies (plannen, beslissingen nemen, impulsen onderdrukken)
• Lagere aandacht en verwerkingssnelheid
• Verminderde fijne motoriek

Veel van deze negatieve effecten kunnen nog een tijd aanhouden na gebruik, behalve de vermindering in fijne motoriek. Bij chronisch gebruik kunnen bijkomende problemen optreden, zoals problemen met toekomstgericht geheugen (bijvoorbeeld afspraken onthouden). Relevante factoren die samenhangen met meer problemen op bovenstaande domeinen zijn een jongere beginleeftijd van het cannabisgebruik, een hogere gebruiksfrequentie en -duur en een hogere hoeveelheid THC in de cannabisproducten die gebruikt worden. Tegelijk toont onderzoek dat langdurige onthouding kan leiden tot gedeeltelijk herstel van cognitieve functies.

Wanneer specifiek wordt gekeken naar schoolprestaties, blijkt cannabisgebruik tijdens de adolescentie en jongvolwassenheid samen te hangen met meer afwezigheid op school, een hogere kans op schooluitval, minder doorstroom naar het hoger onderwijs en lagere schoolprestaties. Ook later, in een werkcontext, blijkt maandelijks cannabisgebruik samen te hangen met een verhoogd risico op kort (<7 dagen) en middellang (7 tot 28 dagen) ziekteverzuim.

Heel wat studies suggereren een negatief verband tussen chronisch cannabisgebruik en algemene motivatie. Hiervoor wordt vaak de term amotivationeel syndroom gebruikt. Dit syndroom leidt tot een verminderde interesse om doelen te bereiken en een lagere emotionele reactiviteit. Dit sluit aan bij studies die aangeven dat chronisch cannabisgebruik het bereiken van studie- en werkgerelateerde doelstellingen kan ondermijnen. Een recente systematische review over cannabisgebruik bij adolescenten bevestigt het verband tussen cannabisgebruik en studieresultaten. Er is op dit moment echter onvoldoende bewijs voor een directe link tussen cannabis en motivatie.

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat cannabisgebruik tijdens de adolescentie samenhangt met depressie of depressieve symptomen. Depressie gaat onder meer gepaard met lagere motivatie. De oorzaken van depressie zijn echter multifactorieel en een causaal verband kan op dit moment nog niet vastgesteld worden. Wel lijkt het verband dosisgerelateerd te zijn, sterker bij adolescenten en jongvolwassenen en sterker wanneer cannabis niet gecombineerd wordt met tabak.

Ook voor het verband tussen cannabisgebruik en angst is de bewijslast beperkt. Cannabisgebruik op zichzelf is niet voldoende voor de ontwikkeling van een angststoornis en draagt slechts beperkt bij aan het complex geheel van mogelijke oorzaken. Het is heel moeilijk om causaliteit vast te stellen, onder meer omdat dit verband mogelijk wordt gemaskeerd door de anxiolytische werking van CBD.

Meer vragen en antwoorden?

Bekijk de infofiche ‘Effecten en risico’s van cannabis’

Er bestaat ook een infofiche over het product cannabis & een infofiche over Cannabidiol (CBD).