Zorg voor een mooie start! Wat met alcohol vóór, tijdens en na de zwangerschap?
‘Zorg voor een mooie start’ is de campagne van de federale overheidsdienst (FOD) volksgezondheid. Deze campagne richt zich tot pre- en postnatale hulpverleners, zoals vroedvrouwen, gynaecologen en huisartsen. Met de hulpmiddelengids krijgen zij handvaten om het gesprek met zwangere vrouwen aan te gaan.
Het gebruik van alcohol bij zwangere vrouwen in Vlaanderen is zorgwekkend
Uit recent onderzoek bij 1.441 zwangere vrouwen blijkt dat gedurende het jaar vóór de zwangerschap 82% alcohol drinkt. Tijdens het eerste trimester drinkt 41% alcohol wanneer ze nog niet weten dat ze zwanger zijn. Toch heeft alcoholgebruik dan al grote risico’s voor de foetus. Gelukkig stoppen de meeste zwangere vrouwen met alcohol drinken wanneer ze weten dat ze zwanger zijn. Toch blijft 15% verder drinken. Omdat het om een heel diverse doelgroep gaat, is een systematische screening bij alle vrouwen sterk aangewezen (Lenie et al., 2025).
Tijd voor actie!
Er is nood aan sensibilisering en advisering van alle betrokken zorgverleners. De WHO en de Hoge Gezondheidsraad benadrukken dat geen alcohol drinken tijdens de zwangerschap en borstvoeding de enige veilige optie is. Daarnaast drinkt ook wie een zwangerschapswens heeft beter geen alcohol, want alcohol heeft zowel bij mannen als bij vrouwen een negatieve invloed op de vruchtbaarheid. Bovendien weet men de eerste weken vaak niet dat men zwanger is.
There is no safe level of alcohol use during pregnancy… Preventing, reducing and ceasing the use of alcohol during pregnancy and in the postpartum period are essential components in optimizing the health and well-being of women and their children.
Hulpmiddelengids en andere materialen
Op initiatief van FOD Volksgezondheid werd in samenwerking met Waalse en Vlaamse experten een hulpmiddelengids ontwikkeld voor gynaecologen, vroedvrouwen en huisartsen. De gids behandelt de risico’s voor het kind, de manier waarop de hulpverlener het gesprek kan aangaan en handvaten voor begeleiding en doorverwijzing. Naast de gids werden in het kader van deze campagne ook andere materialen ontwikkeld:
- Affiche voor wachtzalen
- Brochure voor zorgprofessionals met praktische fiches om het thema te bespreken
- Video die zorgprofessionals informeert
Online cursus ‘Zwangerschap & middelengebruik’
Hoe bevraag je middelengebruik bij een zwangere vrouw? Hoe geef je de juiste info? Hoe verwijs je door? Leer bij en volg de online cursus over alcohol en druggebruik voor, tijdens en na de zwangerschap op de VAD-academie. Gratis, vanachter je computer op het moment dat jou best past, en op je eigen tempo.
Bron: Lenie, S., Sillis, L., Allegaert, K., Bogaerts, A., Smits, A., Van Calsteren, K., Verbakel, J. Y., Foulon, V., & Ceulemans, M. (2025). Alcohol, Tobacco and Illicit Drug Use During Pregnancy in the Longitudinal BELpREG Cohort in Belgium Between 2022 and 2024. J Clin Med, 14(2), 613. https://doi.org/10.3390/jcm14020613