De krachtlijnen van preventie

Middelengebruik ontstaat uit een samenspel aan beïnvloedende factoren op het niveau van

• de mens
• het middel 
• het milieu 

We spreken hier over MMM-model. Ook het etiologisch model toont hoe factoren binnen sociale omgevingen – gezin, school, werk, gemeenschap – een invloed hebben op gedrag. Daarom richt preventie zich niet alleen op individuen, maar ook op sleutelfiguren (zoals ouders, leerkrachten of hulpverleners) en op de omgeving waarin mensen leven.

Middelengebruik ontwikkelt zich in verschillende fasen – van experimenteren tot mogelijk problemen door gebruik – maar dat betekent niet dat iedereen automatisch doorstroomt van de ene fase naar de andere.

Het verloop wordt bepaald door verschillende factoren:

• omgevingsfactoren zoals beschikbaarheid en sociale normen (Milieu)
• persoonlijke factoren zoals impulsiviteit en sensatiezoekend gedrag (Mens)
• (psycho)farmacologische factoren zoals hoe verslavend een middel is of de rol die het speelt in iemands leven (Middel)

Of gebruik problemen veroorzaakt, hangt af van een samenspel van risico- en beschermende factoren. Preventie focust daarom op het versterken van ondersteunende invloeden en het beperken van risicofactoren bij mensen, gezinnen en gemeenschappen.

Effectieve preventie combineert verschillende preventieve strategieën:

• universeel: gericht op de hele bevolkingsgroepen
• selectief: voor groepen met verhoogd risico
• geïndiceerd: bij individuen met een verhoogd risico of beginnende problemen

Deze gelaagde aanpak zorgt dat niemand uit de boot valt.

Alcohol- en drugpreventie werkt het best wanneer ze rekening houdt met de omgeving waarin mensen leven. Daarom kiezen we voor een geïntegreerd, omgevingsgericht beleid gebaseerd op de internationaal erkende principes van Health in All Policies (HiAP). Deze benadering vertrekt vanuit het idee dat gezondheidsbeleid nauw samenhangt met vele andere beleidsdomeinen. Door in te zetten op verschillende settingen worden mensen via meerdere kanalen in hun leefomgeving bereikt, waardoor de impact van preventie vergroot.

Preventie-initiatieven kunnen worden ondergebracht in vier pijlers:

• educatie
• regels en afspraken
• zorg en begeleiding
• omgevingsinterventies

Door deze pijlers te bundelen in een samenhangend en planmatig beleid ontstaat een stevig en duurzaam fundament voor effectieve preventie.