Jongeren drinken minder alcohol en gebruiken minder drugs dan tien jaar geleden, maar niet alle trends blijven gunstig evolueren

De VAD-leerlingenbevraging brengt al meer dan twintig jaar evoluties in middelengebruik en ander risicogedrag bij Vlaamse jongeren in kaart. Tijdens het schooljaar 2024-2025 namen 36.731 leerlingen uit 65 scholen deel. De resultaten in dit rapport zijn gebaseerd op een representatieve steekproef van ongeveer 7.500 van deze leerlingen uit het secundair onderwijs.

De leerlingenbevraging is een initiatief van VAD, de partnerorganisatie van de Vlaamse overheid in het kader van het preventiebeleid van alcohol- en andere drugproblemen. De Druglijn is de publieksservice van VAD.¹

De resultaten van de leerlingenbevraging bevestigen dat Vlaamse jongeren vandaag minder alcohol drinken dan tien jaar geleden. In vergelijking met 2013-2014 is het alcoholgebruik duidelijk gedaald: het aandeel leerlingen dat ooit alcohol dronk, daalde van 65% naar 46%, het gebruik tijdens het voorbije jaar van 58% naar 40% en het regelmatig gebruik (minstens één keer per week) van 14% naar 9%.

Toch is een onbezorgde hoerastemming niet op zijn plaats. Hoewel de cijfers gunstig evolueren, blijft de groep jongeren die alcohol drinkt aanzienlijk en geeft deze zelf aan dat hier duidelijke risico’s aan verbonden zijn. Zo ervaarden zes op de tien leerlingen die in het voorgaande jaar alcohol dronken daar minstens één negatief gevolg van, zoals misselijkheid, achteraf beschaamd zijn over het eigen gedrag, betrokken raken bij een ruzie of gevecht, vandalisme plegen of problemen krijgen op school of met de politie.

Opvallend is dat verschillende nadelige gevolgen van alcoholgebruik vaker voorkomen dan tien jaar geleden. Zo verdubbelde bij alcohol drinkende leerlingen het aandeel dat problemen kreeg op school of met de politie. Ook ziekenhuis- en spoedopnames na alcoholgebruik komen vandaag veel vaker voor.

Ook bingedrinken blijft een aandachtspunt. Nog steeds deed 23% van de leerlingen in het voorgaande jaar minstens één keer aan bingedrinken. Bij de 17-18-jarigen loopt dat aandeel zelfs op tot 46%. Bovendien neemt het aandeel jongeren dat frequent bingedrinkt, met andere woorden minstens één keer per maand, de laatste schooljaren niet verder af.

Ook de leeftijd waarop jongeren voor het eerst alcohol drinken, is iets om in het oog te houden. Tussen 2013-2014 en 2022-2023 steeg de gemiddelde beginleeftijd van 14,0 naar 14,9 jaar, om nu weer te dalen naar 14,7 jaar. Daarnaast dronk 28% van de 15- en 16-jarigen al sterkedrank, ondanks het wettelijke verbod voor deze leeftijdsgroep.

Zonder twijfel speelt de nog steeds grote beschikbaarheid van alcohol, zelfs op jonge leeftijd, een rol. Zo denken vier op de tien leerlingen jonger dan 16 jaar gemakkelijk aan bier of wijn te kunnen geraken. Opvallend is dat dit aandeel, in tegenstelling tot bij leerlingen van 16 jaar en ouder, de voorbije drie schooljaren niet verder daalde. Verontrustend is dat het drinken van alcohol omdat die wordt aangeboden, bij 12- tot 14-jarige leerlingen even vaak voorkomt als bij oudere leerlingen.

“De alomtegenwoordigheid van alcohol in onze samenleving betekent een rem voor de resultaten die we bij jongeren kunnen behalen.” – Katleen Peleman, directeur VAD

“Deze evoluties tonen duidelijk aan dat preventie werkt. Jongeren drinken minder en stellen alcoholgebruik langer uit dan vroeger. Tegelijk merken we dat sommige positieve trends afzwakken. Als we verdere gezondheidswinst willen behalen, moeten we blijven investeren in preventie bij jongeren, maar ook in alcoholpreventie in de samenleving als geheel. De alomtegenwoordigheid van alcohol in onze samenleving betekent een rem voor de resultaten die we bij jongeren kunnen behalen”, zegt Katleen Peleman, directeur van VAD.

Ook voor cannabis zijn de cijfers duidelijk positief. Het cannabisgebruik bij Vlaamse jongeren is de voorbije tien jaar meer dan gehalveerd. Het aandeel leerlingen dat ooit cannabis gebruikte, daalde van 18% in 2013-2014 naar 9% in 2024-2025. Het gebruik tijdens het voorbije jaar ging terug van 14% naar 5% en het regelmatig gebruik van 3% naar 1%.

Andere illegale drugs worden zo goed als nooit gebruikt. Voor middelen zoals xtc, cocaïne, amfetamines en hallucinerende middelen (zoals paddo’s of lsd) schommelt het gebruik tijdens het voorbije jaar tussen 0,1% en 0,6%, terwijl regelmatig gebruik onder 0,1% blijft. Ook het gebruik van lachgas, dat geregeld de media haalt, blijft beperkt: 0,8% van de leerlingen gebruikte het tijdens het voorbije jaar en 0,1% gebruikt het regelmatig.

In het publieke debat ontstaat soms de indruk dat illegale drugs overal aanwezig zijn. Deze cijfers geven voor de jongeren alvast een eerder geruststellend beeld. – Katleen Peleman, directeur VAD

Jongeren hebben bovendien steeds minder het gevoel dat illegale drugs gemakkelijk beschikbaar zijn. Het aandeel leerlingen dat denkt er makkelijk aan te kunnen geraken, daalde van 26% in 2013-2014 naar 17% in 2024-2025.

“In het publieke debat ontstaat soms de indruk dat illegale drugs overal aanwezig zijn. Deze cijfers geven voor de jongeren alvast een eerder geruststellend beeld: bijzonder weinig jongeren gebruikten al illegale drugs. De enige uitzondering vormt cannabis, en daarvoor zijn zowel de beschikbaarheid als het gebruik ervan de voorbije tien jaar duidelijk afgenomen. Ook hier blijft preventie belangrijk om die positieve evolutie verder te zetten”, zegt Katleen Peleman, directeur van VAD.

Meer dan één op drie jongeren zou met niemand praten over middelenproblemen. Een opvallende vaststelling is dat 37% van de leerlingen met niemand zou praten als ze problemen zouden ervaren door alcohol- of druggebruik. Niet met ouders, niet met vrienden en ook niet met een professional uit het onderwijs of de hulpverlening. Nochtans kunnen jongeren voor vragen over drank, drugs, medicatie, gamen en gokken anoniem en vertrouwelijk terecht bij initiatieven zoals De Druglijn. Tegelijk geeft 21% van de leerlingen aan dat ze in zo’n situatie contact zouden opnemen met De Druglijn. De resultaten tonen hoe belangrijk het blijft om hulpverlening zichtbaar en toegankelijk te maken voor jongeren.

De stijging van het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen lijkt tot stilstand gekomen. De al enkele jaren aan de gang zijnde gestage stijging van het gebruik van slaap- en kalmeermiddelen is voor het eerst sinds jaren gestopt. De toekomstige resultaten zullen uitwijzen of dit een eerste teken is van een trendwending.

Minderjarigen gokken nog steeds, ondanks verbod. Ondanks de verhoging van de minimumleeftijd voor een aantal gokvormen en de beperkingen op reclame voor gokspelen, die in 2024 van kracht werden, zijn er nog steeds heel wat jongeren die voor geld gokken. De lichte daling van sommige gokcijfers kan erop wijzen dat deze strengere regelgeving effect heeft. Tegelijk rijst de vraag of dit niet leidt tot een verschuiving naar andere, minder controleerbare gokvormen. Zo zien we recent een stijging van het pokeren voor geld, zowel online als met vrienden. Deze evolutie moeten we in het oog blijven houden.

Sterke daling van risicovol gedrag bij jongste gamers. Eén op de negen leerlingen (11%) besteedt gemiddeld meer dan 14 uur per week aan gamen. Wat de impact van het gamen op het sociale functioneren (o.a. schoolopdrachten uitvoeren) betreft, kan het gamegedrag van 7% van de leerlingen als risicovol worden beschouwd. Er is wel een daling van het aandeel leerlingen dat risicovol gamet: in 2013-2014 lag dat op 10%. Opvallend is ook de duidelijke daling van 12 naar 9% van het aandeel leerlingen dat risicovol gamet bij 12- tot 14-jarigen, de leeftijdsgroep waarin steeds het meest gegamed wordt.

Intensief gebruik van sociale media blijft stabiel. Het beeld voor sociale media blijft de voorbije jaren stabiel: ruim één op de vijf (21 à 22%) besteedt er wekelijks meer dan 21 uur aan. Dat intensieve gebruik komt meer voor bij meisjes dan bij jongens en vaker bij de oudere leerlingen dan bij de jongere leerlingen.

Benieuwd naar meer resultaten over tabak, alcohol, illegale drugs, psychoactieve medicatie, gokken, gamen en sociale media in de leefwereld van jongeren?

Ontdek het volledige rapport

¹Dit persbericht focust op alcohol, cannabis en andere illegale drugs, en geeft ook de resultaten voor psychofarmaca, gokken en gamen. De resultaten over roken en vapen worden door Gezond Leven bekendgemaakt op 6 oktober. Op diezelfde datum verschijnt ook het volledige syntheserapport.

²Onder bingedrinken verstaan we het drinken van minstens 4 glazen alcohol (meisjes) of 6 glazen alcohol (jongens) in een tijdsspanne van 2 uur. Het gebruik van zulke hoeveelheden alcohol op korte tijd brengt niet alleen acute risico’s met zich mee, zoals alcoholvergiftiging en een verhoogde kans op letsels (vallen, verkeersongeval …), maar kan een nadelige invloed hebben op het volop in ontwikkeling zijnde en dus kwetsbare jonge brein.

Scholen die deelnemen aan de VAD-leerlingenbevraging ontvangen een vertrouwelijk schoolrapport met hun eigen resultaten. Dat laat hen toe de cijfers van de eigen school te kaderen binnen de Vlaamse context. Met ondersteuning van gespecialiseerde preventiewerkers van het CGG kunnen scholen deze inzichten vertalen naar een sterk alcohol- en drugbeleid op maat.

Scholen die geïnteresseerd zijn, kunnen zich nu bij VAD aanmelden voor deelname aan de leerlingenbevraging in het schooljaar 2026-2027.