Nieuwe Druglijn-rubriek voor grootouders: steunfiguur én kwetsbare naaste
Problemen met alcohol, drugs, medicatie, gokken of gamen raken zelden alleen de persoon zelf. Partners, ouders, kinderen, broers en zussen – ze voelen het allemaal. Dat merkt De Druglijn elke dag: meer dan één op drie vragen komt van een familielid. Daarom biedt De Druglijn naast één-op-één-contact aan de lijn, ook online houvast via de rubriek ‘Bezorgd om iemand’. Die rubriek is nu uitgebreid met een deel specifiek voor grootouders. Want grootouders zitten in een bijzondere positie. Ze zijn ook ouder. Ze zien hun volwassen kind of schoonkind worstelen met een afhankelijkheidsprobleem – en tegelijk maken ze zich zorgen over een of meer kleinkinderen die extra kwetsbaar zijn. Ze willen het beste voor allebei. Dat maakt hun zorgen vaak dubbel zo groot.
Waarom zijn grootouders zo belangrijk als steunfiguur?
Kinderen die opgroeien met een ouder met een alcohol- of drugprobleem zijn kwetsbaar. De instabiliteit binnen het gezin kan een grote invloed hebben op hun emotionele ontwikkeling, gevoel van veiligheid en toekomstperspectief. Grootouders spelen vaak een belangrijke rol als steunfiguren die structuur en zorg bieden. Zij kunnen in de ondersteuning van hun kleinkinderen een belangrijke beschermende factor vormen, zowel puur praktisch (opvang, vervoer, …) als door hun emotionele nabijheid.
Veiligheid, emotionele geborgenheid, duidelijke informatie en het ontwikkelen van veerkracht zijn essentiële basisbehoeften voor elk opgroeiend kind. Grootouders kunnen hierin een verschil maken door een betrouwbare en voorspelbare omgeving te creëren, waarin het kind zich gehoord en begrepen voelt.
Hoe uitdagend de thuissituatie ook is, kinderen hebben een opmerkelijke veerkracht: het vermogen om zich – ondanks stressvolle omstandigheden – verder te ontwikkelen. Grootouders kunnen die veerkracht versterken op vier manieren:
Inzicht bijbrengen – op maat van het kind
Kinderen voelen aan dat er iets mis is. Al op heel jonge leeftijd. Naarmate ze opgroeien, komen vragen: is het mijn schuld? Word ik later ook zo? Waarom doet mama of papa dit? Een grootouder die de situatie rustig uitlegt – afgestemd op de leeftijd – vermindert angst, neemt ongegronde schuldgevoelens weg en geeft het kind grip op wat er thuis gebeurt.
Uiteraard dient dat afgestemd te zijn op de leeftijd en het ontwikkelingsniveau van het kind. Voorleesboekjes zijn vaak ideale hulpmiddelen voor grootouders om het thema bespreekbaar te maken bij heel jonge kinderen. Een aanrader: Bobbie – digitaal raadpleegbaar, met een leidraad voor de voorlezer.
Ruimte maken voor emoties
Door kinderen aan te moedigen om te praten over angst, verdriet, boosheid of frustratie – en tegelijk bevestiging en erkenning te bieden – versterken grootouders het zelfvertrouwen van hun kleinkind.
Een betrouwbare vertrouwenspersoon zijn
Kleinkinderen en grootouders hebben vaak een aparte band. Een kleinkind vertrouwt zorgen of ‘geheimpjes’ soms sneller toe aan oma of opa dan aan de eigen ouders. Die unieke relatie maakt dat grootouders een veilig aanspreekpunt kunnen zijn. Zeker jong jonge kinderen zijn heel loyaal aan hun ouders en dat kan het moeilijk maken om over problemen thuis te praten. Een grootouder die onvoorwaardelijk beschikbaar is en luistert zonder oordeel, leert het kind zijn of haar zorgen te delen zonder het gevoel te hebben ontrouw te zijn aan de ouder.
Het kleinkind kind laten zijn
Een van de risico’s van het opgroeien in een gezin met een ouder met afhankelijkheidsproblemen is dat men te vroeg, te jong met zorgen en verantwoordelijkheden wordt beladen of gaat opnemen (parentificatie). Het is daarom van groot belang dat kinderen, ondanks de stressvolle thuissituatie, voldoende gelegenheid krijgen om kind te zijn en zich op een gezonde manier te ontwikkelen. Dit kan door ontspannende activiteiten, spel, hobby’s en sociale interacties te stimuleren.