Alcohol, cannabis, gamen en gokken bij 20.000 Vlaamse jongeren

Onderstaande grafiek toont de belangrijkste resultaten van de studie in een notendop. Lees verder onder de afbeelding voor een diepgaandere analyse van deze resultaten.

Alcoholgebruik blijft wijdverspreid onder Vlaamse jongeren. In 2022 gaf 33,1% aan in de afgelopen maand minstens één keer alcohol te hebben gedronken. Ook de wekelijkse consumptie van specifieke alcoholische dranken is niet uitzonderlijk. Bijna 12% drinkt wekelijks bier, 4,2% drinkt wekelijks wijn en voor sterke drank en alcopops is dit respectievelijk 5,5% en 4,3%. Daarnaast gaf 5,7% van de jongeren aan al meer dan tien keer dronken te zijn geweest in hun leven.

Jongens drinken vaker alcohol dan meisjes. Vooral het wekelijks drinken van bier (15,4% bij jongens tegenover 8,2% bij meisjes), sterke drank (6,3% bij jongens tegenover 4,7% bij meisjes) en alcopops (4,8% bij jongens tegenover 3,7% bij meisjes) ligt duidelijk hoger. Bijna dubbel zo veel jongens (7,5%) als meisjes (4%) waren al meer dan 10 keer dronken in hun leven. Toch verkleint de kloof tussen jongens en meisjes, vooral door een toename van het alcoholgebruik bij meisjes.

Alcoholgebruik stijgt sterk met de leeftijd. Bij de 17- tot 18-jarigen gaf 69,5% aan in de afgelopen maand alcohol te hebben gedronken tegenover 4,0% bij de 11- tot 12-jarigen. Ook de wekelijkse consumptie van bepaalde dranken en dronkenschap komt in de oudste leeftijdsgroep het vaakst voor.

Er zijn grote verschillen in alcoholgebruik volgens onderwijsvorm. Jongeren uit het algemeen secundair onderwijs (doorstroomfinaliteit) rapporteren de laagste cijfers voor recent alcoholgebruik (minstens eenmaal in de afgelopen maand), wekelijkse consumptie van specifieke dranken en dronkenschap. Jongeren uit het technisch secundair onderwijs (dubbele finaliteit) geven het vaakst aan recent alcohol te hebben gedronken (60,5%). Jongeren uit het beroepssecundair onderwijs (arbeidsmarktfinaliteit) rapporteren de hoogste wekelijkse consumptie van bier (22,8%), wijn (7,1%), sterke drank (14,1%) en alcopops (9,8%). Ook de prevalentie van dronkenschap is bij deze jongeren het hoogst (13,7%).

14% van de bevraagde jongeren gebruikte ooit al cannabis en 7,1% deed dat in de afgelopen maand. Meer jongens (15,8%) dan meisjes (12,3%) gaven aan ooit cannabis te hebben gebruikt. Ook het gebruik in de afgelopen maand ligt hoger bij jongens (8,3%) dan bij meisjes (5,8%). Toch verkleint de kloof tussen beide groepen. Waar zowel het ooit- als recent gebruik bij jongens daalt tussen 2018 en 2022 (respectievelijk van 17,5% naar 15,8% en van 9,8% naar 8,3%) is bij meisjes een stijging op te merken (van 9,9% naar 12,3% en van 4,3% naar 5,8% ). Het cannabisgebruik piekt bij de 17- tot 18-jarigen: meer dan een op de vier (27,3%) heeft het ooit geprobeerd (tegenover 3,2% bij de 13- tot 14-jarigen) en een op de acht (12,5%) gebruikte cannabis in de afgelopen maand (tegenover 2,0% bij de 13- tot 14-jarigen). In het beroepssecundair onderwijs liggen de cijfers van cannabisgebruik het hoogst: 13,4% gebruikte recent cannabis en 24,5% ooit.

In 2022 gaf bijna een op de drie jongeren aan dagelijks te gamen (29%). Dubbel zoveel jongens als meisjes gamen dagelijks: 39,7% tegenover 18,2%. Gamen is het meest prevalent bij de jongste leeftijdsgroep. Bij de 11- tot 12-jarigen gamet 37,8% dagelijks tegenover 21,1% van de 17- tot 18-jarigen. Jongeren uit het beroepssecundair onderwijs gamen het vaakst (25,1%), jongeren in het algemeen secundair onderwijs het minst (21,8%).

Zorgwekkende trends vragen om gerichte actie

De resultaten van de studie Jongeren en Gezondheid (HBSC Vlaanderen) maken duidelijk dat middelengebruik, gamen en gokken nog steeds grote uitdagingen vormen voor Vlaamse jongeren. Deze gedragingen kunnen hun psychologische en sociale ontwikkeling onder druk zetten. Een brede, geïntegreerde preventieve aanpak is daarom essentieel.

Universele programma’s die inzetten op educatie, bewustwording en het uitstellen of voorkomen van de start met middelengebruik vormen een belangrijk fundament. Daarnaast is het cruciaal om ondersteunende omgevingen te creëren, waarin ouders en scholen actief betrokken zijn.

Sommige jongeren zijn extra kwetsbaar omdat ze bijvoorbeeld opgroeien in sociaaleconomisch moeilijke omstandigheden, thuis geconfronteerd worden met middelengebruik of in een omgeving leven waar dit gedrag normaal is. Voor hen zijn gerichte interventies noodzakelijk. Door hen weerbaar te maken en hen effectieve copingstrategieën aan te reiken, kan het risico op gebruik worden verkleind.

Tot slot is ook het reguleren van commerciële invloeden belangrijk. Verstrenging van marketingregels, zeker binnen het alcoholbeleid, kan mee voorkomen dat jongeren verleid worden tot risicovol gedrag.

Lees meer over de studie of download het eindrapport 2021-2024.