Het Drugwiel : één model voor productinformatie en effecten
Het Drugwiel is een visueel model dat professionals helpt om psychoactieve stoffen en hun effecten te duiden. Het deelt deze stoffen in in zeven categorieën, op basis van hun werking en effecten. Elke categorie krijgt een kleur, een kenmerkend gevoel (bv. “opgepept” of “verdoofd”) en een lijst van typische effecten. Sinds de opkomst van Nieuwe Psychoactieve Stoffen (NPS) in 2008 veranderde het drugslandschap ingrijpend: wereldwijd kennen we vandaag meer dan 1050 stoffen, waarvan er zo’n 350 à 400 in Europa circuleren. Het Drugwiel brengt structuur in die veelheid.
Het Drugwiel 3.1: wat is nieuw?
In 2013 werd de eerste versie van het Drugs Wheel ontwikkeld in het Verenigd Koninkrijk*. VAD vertaalde het model in 2016 naar de Vlaamse context, en werkte het een eerste keer bij in 2018. In 2025 volgde een grondige update: het Drugwiel 3.0 combineerde de middelenlijst en het effectenwiel, voordien twee afzonderlijke affiches, tot één overzicht. Daarbij werden de teksten over de effecten herwerkt en verfijnd, zodat ze beter aansloten bij de actuele kennis en praktijkervaring. Het onderscheid tussen ‘legaal’ en ‘illegaal’ werd weggehaald, aangezien vrijwel alle NPS illegaal zijn in België sinds de generieke wetgeving van 2017. Ook grafisch kreeg het Druwiel een update: middelencategorieën die inhoudelijk verwant zijn, kregen gelijkaardige kleuren. Dit vergemakkelijkte het visueel begrijpen van het model.
Nu, in 2026, volgde opnieuw een kleine update naar versie 3.1: we actualiseerden de middelenlijst en optimaliseerden het grafisch design verder.
Voor digitaal gebruik (schermen, presentaties) is er ook een liggende variant van het Drugwiel te downloaden in de catalogus.
De middelenlijst van versie 3.1 verschilt als volgt van die van 3.0:
- Nieuwe stoffen op de kaart: nicotine en analogen, cafeïne, oxycodon, 3-MeO-PCP/3-HO-PCP en Salvia divinorum staan er nu bij.
- Gabapentine naast pregabaline: bij de verdovende middelen vind je nu ook gabapentine (bv. Neurontin).
- 7-OH-producten bij kratom: kratom staat nu samen met 7-OH-producten vermeld.
- Enkele stoffen niet langer apart vermeld: 3/4-FMC, 2/3/4-F(E)A staan niet meer als apart item op het wiel.
Waarvoor kan je het Drugwiel gebruiken?
Het Drugwiel helpt professionals in preventie en hulpverlening om psychoactieve stoffen te duiden en te bespreken. Gebruik het model voor:
- Psycho-educatie en vormingen
- Presentaties over drugs
- Eén-op-één gesprekken in de hulpverlening
- Oriëntatie in het landschap van NPS
Het Drugwiel is geen encyclopedie van alle bestaande stoffen, maar een overzichtelijk kader dat helpt om grip te krijgen op de veelheid aan middelen en hun effecten. Wil je meer weten over een specifieke stof? Ga naar PsychonautWiki of TripSit.Me
Meer weten?
Volg de gratis e-learnings over productinformatie van VAD.
Download of bekijk het Drugwiel
* “The Drugs Wheel” door Mark Adley, Guy Jones en Michael Linnell is gelicentieerd onder een Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 Internationale Licentie. Gebaseerd op een werk op www.thedrugswheel.com. Voor meer licentiegegevens, bezoek www.thedrugswheel.com