TRENDS-webinar belicht opmars van designer benzodiazepines in Vlaanderen en Europa
Begin mei 2026 organiseerde VAD een TRENDS-webinar rond een groeiend en complex fenomeen: het gebruik van ‘designer benzodiazepines’ of ‘NPS-benzodiazepines’, nieuwe varianten van klassieke benzodiazepines. Terwijl artsen reguliere benzo’s minder vaak voorschrijven, stijgt het gebruik van de ongecontroleerde varianten in Vlaanderen en de rest van Europa. Deze NPS-benzodiazepines -zoals Bromazolam, Pyrazolam, Norflurazepam en Gidazepam – circuleren online en worden soms ook verwerkt in vervalste medicatie. De onvoorspelbare werking, variabele dosering en soms ook onbekende samenstelling, verhogen de risico’s.
Onder moderatie van Jasper Janssens (VAD) brachten experten Maarten Degreef (Sciensano), Jochen Schrooten (VAD) en Dr. Frederick Van Der Sypt (De Sleutel) het actuele landschap in kaart.
Designer benzo’s zijn extra risicovol
Benzodiazepines worden medisch gebruikt voor onder meer slaapstoornissen, angst, pijnbestrijding, epilepsie en alcoholontwenning, maar het gebruik brengt risico’s met zich mee. Bij de NPS-varianten zijn de risico’s nog groter. Door hun onvoorspelbare werking, variabele dosering en soms onbekende samenstelling kunnen ze de kans verhogen op intoxicaties, afhankelijkheid en zelfs overlijdens.
Bovendien weten mensen die NPS-benzo’s gebruiken niet altijd wat ze precies innemen. Ze staan ook niet onder begeleiding van een arts die erover waakt dat ze de middelen niet te lang gebruiken. Dat alles verhoogt de risico’s.
Wie gebruikt designer benzo’s en via welke kanalen?
Verschillende groepen mensen gebruiken NPS-benzodiazepines: mensen die hun voorgeschreven gebruik verderzetten of aan zelfmedicatie doen, mensen die experimenteren en mensen in uitgaanscontexten.
NPS-benzo’s circuleren in een grote variatie aan vormen: tabletten (pellets), poeders, capsules en zelfs blotters. De verkoop verloopt via diverse kanalen. Online NPS-webshops spelen een belangrijke rol, waarbij producten vaak gemarket worden als research chemicals in een juridische grijze zone. Daarnaast gebeurt distributie via messenger-apps zoals Telegram of Snapchat, en via de klassieke illegale markt.
Mensen die designer benzo’s innemen weten niet altijd wat ze precies innemen, zeker wanneer het gaat om vervalste medicatie. Bovendien worden designer benzodiazepines regelmatig gecombineerd met alcohol, opioïden of stimulerende middelen. Deze combinaties verhogen het risico op ernstige gezondheidsproblemen aanzienlijk. Zo kan de combinatie met verdovende middelen leiden tot ademhalingsproblemen en bewusteloosheid. De combinatie met stimulerende middelen kan dan weer effecten maskeren, waardoor het risico op overdosis en hartbelasting groter is.
Wat gebeurt er bij een overdosis NPS-benzodiazepines?
Een benzodiazepine-overdosis kan zich uiten in onder meer coördinatiestoornissen, onduidelijke spraak, geheugenproblemen en gedragsveranderingen. Ademhalingsdepressie is doorgaans beperkt, maar kan ernstig worden bij combinatie met andere verdovende middelen.
Specifiek voor sommige NPS-benzodiazepines zijn de hoge potentie en lange werkingsduur. Sommige stoffen kunnen zelfs zonder combinatiegebruik ademhalingsdepressie veroorzaken of langer werken dan het beschikbare antidotum. Bovendien zijn toxicologische testen niet altijd betrouwbaar. Het is dus belangrijk dat medische professionals voldoende met de patiënt afstemmen.
Mensen die NPS-benzo’s willen afbouwen moeten begeleid worden om dit geleidelijk en individueel afgestemd te doen. Het herstel duurt vaak maanden tot zelfs enkele jaren.
Interessante info voor professionals in zorg, preventie en justitie
Het webinar richtte zich op een brede doelgroep van hulpverleners, begeleiders, preventiewerkers, politie, justitieassisten … Kortom, iedereen die professioneel in contact komt met mensen die benzodiazepines gebruiken. Het webinar helpt professionals in de zorg- en preventiesector om signalen tijdig te herkennen en gepast te reageren. Daarnaast biedt het inzicht in de laatste ontwikkelingen rond deze snel opkomende en evoluerende stoffen.
Meer weten? Bekijk het webinar.
Na afloop van het webinar beschikken deelnemers over een beter inzicht in het NPS-benzo-landschap, kunnen ze de risico’s en effecten beter inschatten, en weten ze hoe ze kunnen handelen bij incidenten of problematisch gebruik. Herbekijk het webinar: