Game-gokvermenging: gamen, gokken of iets ertussenin?

Een 50-tal preventiewerkers en hulpverleners volgden het webinar, waarin Maya Geudens (KU Leuven & UCLL Hogeschool) duiding gaf bij de belangrijkste begrippen en tendensen binnen deze evolutie. Dit op basis van de recentste inzichten uit het meerjarige Gam(e)(a)ble-onderzoek.

Concrete voorbeelden illustreerden hoe game-elementen en gokmechanismen vandaag met elkaar verweven raken en welke impact dat kan hebben op jongeren en jongvolwassenen. Ook de huidige wetgeving kwam kort aan bod. Daarnaast stonden we stil bij mogelijke risico’s en signalen waarmee professionals problematisch gedrag tijdig kunnen herkennen. Het webinar sloot af met praktijkgerichte handvatten en concrete tips om het gesprek over gok-gamevermenging met jongeren aan te gaan.

Waar loopt gamen over in gokken? De belangrijkste begrippen op een rijtje

Gokken en gamen lopen op verschillende manieren in elkaar over. Om die vermenging goed te begrijpen, is het belangrijk eerste enkele begrippen te verduidelijken:

• In-game currency: is virtueel geld binnen een game – bijvoorbeeld speelgeld, diamanten of energie — dat spelers kunnen verdienen of kopen. Ze gebruiken het om items of voordelen aan te schaffen, waardoor uitgaven minder tastbaar aanvoelen.
• Skins: zijn cosmetische aanpassingen waarmee je het uiterlijk van bijvoorbeeld je avatar, uitrusting of wapens verandert. Ze hebben geen invloed op het spelverloop, maar lopen sterk uiteen in waarde: sommige worden actief verhandeld, soms voor grote bedragen.
• Skin betting: is het inzetten van skins – die een economische waarde hebben gekregen – als gokinzet, bijvoorbeeld bij weddenschappen op virtuele items of activiteiten.
• Loot boxes: zijn virtuele schatkisten die je kan kopen en waarbij je kans maakt op spelbeloningen. Wat je krijgt, hangt af van toeval – je weet vooraf niet welke beloning erin zit.
• Social casino games: zijn gratis te spelen, gokachtige spellen die je vooral op socialemediasites vindt. Ze bootsen het gokken na, maar je speelt er (in principe) niet met echt geld.
• E-sportsbetting: is het afsluiten van weddenschappen op de uitslag van virtuele gamewedstrijden (e-sports), vergelijkbaar met klassiek wedden op sport.

Nog meer info over gokelementen in games vind je op de website van De Druglijn.

De grenzen tussen gamen en gokken vervagen steeds verder

In-game currency en skins zijn op zichzelf geen vormen van gokken. Toch leggen ze de basis voor mechanismen waarin gamen en gokken in elkaar overlopen. Zo wordt in-game currency vaak gebruikt binnen kansspelmechanismen. Skins kunnen dan weer een economische waarde krijgen, waarmee ze inzetbaar worden in gokachtige systemen.

Naast in-game currency en skins zijn er ook spellen en spelelementen waarin de gokmechanismen veel explicieter aanwezig zijn. Denk aan gokgerelateerde minigames die je — meestal gratis — kan spelen, of aan in-game casino’s. En er zijn ook de loot boxes en social casino games, waarbij toeval een centrale rol speelt.

Wat opvalt is dat de gokgerelateerde activiteiten niet binnen de videogames zelf blijven: ze deinen ook verder uit naar andere platformen die erg populair zijn bij jonge gamers, zoals Twitch. Gamestreamers maken er soms promotie voor gokken, of moedigen hun volgers aan om in te zetten op spelelementen. Zo komt gokken ook buiten het spel zelf in beeld.

Daarnaast zijn er nog tal van voorbeelden waarbij er weddenschappen opgezet worden op virtuele items of activiteiten, denk aan skin betting en e-sportsbetting. De beweging gaat trouwens twee kanten op: niet alleen sluipen gokmechanismen binnen in games, ook de gokindustrie zelf gebruikt steeds meer game-achtige elementen. Zo vervagen de grenzen verder en verder, en krijgen jongeren het idee dat gokken heel normaal is in onze maatschappij.

Gamen en gokken bevinden zich dus op een continuüm, waarbij niet alles duidelijk ‘gamen’ of duidelijk ‘gokken’ is. Het risico hangt af van de activiteit, de beloning, de context en de kwetsbaarheid.

Hoe vaak komen Vlaamse jongeren met gesimuleerd gokken in aanraking?

De nabootsing van gokken in games noemen we gesimuleerd gokken. Volgens het Gam(e)(a)ble-onderzoek kwamen bijna 3 op de 4 gamende jongeren tussen 12 en 18 jaar het afgelopen jaar in aanraking met gesimuleerd gokken. De meest voorkomende mechanismen waren het prijswiel, een gratis loot box of streams bekijken van gamers die loot boxes openen. Een deel van de jongeren kwam ook in aanraking met de meer risicovolle vormen van gesimuleerd gokken zoals betalende loot boxes, skin betting of e-sportsbetting.

Wat zijn de gevolgen van gesimuleerd gokken?

Gesimuleerd gokken brengt risico’s met zich mee, zeker voor jongeren. Zo kan de aanwezigheid van gokachtige mechanismen in games bijdragen aan de normalisering van gokken en leiden tot positievere attitudes tegenover traditioneel gokken. Daarnaast wijst het onderzoek op een mogelijk gateway-effect: jongeren die vroeg worden blootgesteld aan gesimuleerd gokken, blijken hierdoor geprikkeld en spelen later vaker kansspelen met echt geld.

Games werken ook vaak met opgeblazen winkansen of beloningssystemen, waardoor spelers een vals gevoel van controle of succes kunnen ontwikkelen. Dat trekt hen dieper in het spel en kan zo problematisch gamegedrag in de hand werken.

Gamegokproblemen kunnen op verschillende levensdomeinen schade aanrichten. Spelers lopen financiële risico’s, denk aan ongecontroleerde uitgaven aan in-game aankopen of kansmechanismen. Daarnaast is er de psychologische impact, met gevoelens van angst of depressieve klachten. En tot slot weegt het ook sociaal door: conflicten thuis, moeilijkheden op school en sociale isolatie.

Wanneer moeten we ons zorgen maken?

Het is niet altijd duidelijk waar gamen overgaat in gokken of wanneer dit problematisch wordt. Een aantal signalen zijn:

• Controleverlies rond kopen, openen of spelen
• Blijven doorgaan na verlies of teleurstelling
• Geldproblemen of disproportioneel veel uitgeven
• Sterke emotionele reacties op winst of verlies
• Geheimhouding, minimaliseren of liegen over aankopen
• Negatieve impact op slaap, school, gezin of sociaal leven
• Interesse in echte gokproducten of gokachtige omgevingen

Omdat de signalen niet eenduidig zijn, blijft nieuwsgierigheid belangrijk. Gamers vertellen er vaak niet spontaan over, dus het helpt om concreet en zonder oordeel vragen te stellen. Probeer te begrijpen wat er speelt en kijk of speel eventueel eens mee. Het gesprek op een motiverende en betrokken manier aangaan is daarbij essentieel.

Maak je je zorgen over bepaalde jongeren? Je kan op een aantal verschillende manieren aan de slag met  rond gamegokvermenging:

• Gamers herkennen gokelementen in games vaak niet als zodanig. Ze denken meestal in termen van: óf gamen, óf gokken. Daarom is bewustwording belangrijk. Bespreek samen wat het mechanisme doet: toeval, inzet, beloning, verlies en verleiding.
• Houd het gamen in balans tot andere levensdomeinen.
• Zet in op financiële wijsheid verhogen.
• Let op dat je geen nieuwsgierigheid aanwakkert: bespreek het pas als het in de leefwereld van de jongere zit.
• Vraag gamers waar ze zelf last van ondervinden.
• Verwijs indien nodig door naar hulpverlening.

Ook werken met ouders is cruciaal. Dat doe je als volgt:

• Zet in op bewustwording over gokelementen in games, herkennen van problematisch gedrag en actieve betrokkenheid bij de digitale leefwereld.
• Motiveer ouders om in de eerste plaats interesse te tonen, vragen te stellen, mee te spelen of te kijken, eerder dan te controleren.
• Zet in op verbinding en communicatie.
• Toon de weg naar hulp
• Motiveer ouders om alternatieven voor gamen aan te reiken, maar probeer het stigmatiseren van gamen te vermijden.