Skip to main content

Alcohol- en drughulpverlening

Wie in de hulpverlening werkt, krijgt onvermijdelijk te maken met cliënten die middelen gebruiken, zoals alcohol, illegale drugs, psycho-actieve medicatie, en met cliënten die gamen of gokken.  Dat is uiteraard het geval als je in de alcohol- en drughulpverlening werkt. Maar ook in de bredere geestelijke gezondheidszorg kom je als hulpverlener vroeg of laat in aanraking met middelengebruik.  Werken met personen die middelen gebruiken, gamen of gokken, brengt uitdagingen met zich mee. VAD ondersteunt je daarbij. 

Hoe helpen we jou op weg?

Het team alcohol- en drughulpverlening van VAD ondersteunt professionals in de hulpverlening op vier manieren:

Vorming

We bieden opleiding en vorming aan voor medewerkers in de alcohol- en drughulpverlening. Check ons vormingsaanbod op ons vormingsplatform.
Voor hulpverleners in de bredere geestelijke gezondheidszorg voorzien we, in samenwerking met Psyche vzw, een aangepast opleidingsaanbod.

Uitwisseling

We organiseren regelmatig uitwisselingsmomenten binnen diverse werkgroepen rond specifieke thema’s, zoals terugvalpreventie en de rol van naasten in het herstelproces van personen met een verslavingsproblematiek. Daarnaast voorzien we driemaal per jaar het ‘Forum Verslavingsgeneeskunde’, specifiek gericht op artsen in de verslavingszorg.

Advies/consult

Hulpverleners kunnen bij ons terecht met inhoudelijke vragen of voor advies. We denken actief mee en zoeken samen naar passende oplossingen.

Materialen en methodieken

We ontwikkelen ondersteunende materialen en methodieken die aansluiten bij de hulpverleningspraktijk. Check onze catalogus.

Herstelgericht werken

Herstelgerichte verslavingszorg ondersteunt mensen in hun persoonlijke proces van positieve verandering. Het gaat daarbij niet alleen om het verminderen van symptomen, maar om het opbouwen van een betekenisvol en kwaliteitsvol leven. Persoonlijke groei en participeren aan de samenleving staan centraal. Deze vorm van zorg combineert wetenschappelijke inzichten, professionele expertise en ervaringskennis, en biedt begeleiding op maat van ieders unieke herstelproces. Ook bij Psyche vind je een aanbod voor herstelondersteunende zorg.

Ga met een groep aan de slag rond de thema’s middelengebruik, afhankelijkheid en herstel

Dit interactief plukboek werd ontwikkeld voor en door de HerstelAcademies, maar is ook bruikbaar in andere settings om op een laagdrempelige manier met groepen te werken rond het herstel van alcohol, illegale drugs, gokken of gamen.
Volg gratis de online vorming

‘Een kwaliteitsvol alcohol- en drugbeleid in je organisatie’

Een alcohol- en drugbeleid in je organisatie

Het voorkomen, begeleiden en beperken van problemen door alcohol, drugs, gamen of gokken is niet de taak van één iemand alleen. Als hulpverlener sta je sterker als je kan terugvallen op een coherente en gemeenschappelijke aanpak in je organisatie. Zo’n aanpak wordt uitgewerkt in een alcohol- en drugbeleid op maat van je organisatie.

Wat is een alcohol- en drugbeleid? Dit is een samenhangend geheel van afspraken over hoe je organisatie of voorziening omgaat met middelengebruik, gamen en gokken. Het beleid baseert zich op vier pijlers:

  • duidelijke afspraken en regels rond gebruik en gedrag
  • zorg en begeleiding voor mensen met een middelenproblematiek
  • educatie: informeren en sensibiliseren over onder andere de risico’s van gebruik
  • omgevingsinterventies: een omgeving creëren die gezond gedrag stimuleert. Check de online inspiratietool omgevingsinterventies

Een beleidsmatige aanpak zorgt ervoor dat alle initiatieven binnen de organisatie op elkaar afgestemd zijn en maximaal effect hebben.

Ondersteuning nodig?

Je kan je gratis laten coachen bij het uitwerken of updaten van een alcohol- en drugbeleid. Een preventiewerker tabak, alcohol en andere drugs verbonden aan het CGG van jouw regio begeleidt je dan gedurende dit proces.

Vind hun contactgegevens in de doorverwijsgids
Werk je in een dienst voor beschut wonen?

Dit draaiboek biedt een leidraad om een alcohol- en drugbeleid uit te werken. In een eerste stap werk je aan de visie van je dienst op jullie bewoners en middelengebruik. Vervolgens concretiseer je de visie in de uitwerking van de verschillende pijlers van het drugbeleid: regels & afspraken, zorg & begeleiding, informatie & sensibilisering, omgevingsinterventies.

Motiverende Gespreksvoering

Heel wat cliënten zijn weinig gemotiveerd om hun gebruik te veranderen. Vaak komen cliënten onder externe druk in de hulpverlening. Cliënten hebben het moeilijk om een behandeling vol te houden en hervallen vaak. Motiverende Gespreksvoering levert inzichten en handvatten om de eigen motivatie van cliënten te versterken. Het model heeft dan ook een vaste plaats in de hulpverlening bij middelenproblemen.

Bij VAD kan je terecht voor vorming en ondersteuning om je deze gesprekstijl eigen te maken en in je eigen organisatie te implementeren.

Volg gratis de online vorming

‘Motiverende Gespreksvoering’
Zelfstudietool Motiverende Gespreksvoering

Na het volgen van een vorming ontwikkel je je vaardigheden verder met deze tool

Terugvalpreventie

Veranderen van gedrag vraagt veel inspanningen, en terugval hoort bij het veranderproces. Dat geldt des te meer bij problemen met middelengebruik, gamen of gokken. Terugval vormt een stevige drempel in het herstel. Het is demotiverend voor de cliënt en frustrerend voor diens omgeving. En voor jou als hulpverlener kan het een uitdaging zijn om ermee om te gaan. Terugvalpreventie is dan ook een basisstrategie in de hulpverlening bij problemen met middelengebruik, gamen of gokken. Het geeft de cliënt tools in handen om te anticiperen op momenten dat de verleiding groot wordt, terugval te vermijden, en eruit te leren als het toch mis gaat.  

We organiseren regelmatig vormingen om je in terugvalpreventie te bekwamen. Check ons vormingsaanbod.

Aan de slag met methodieken op maat van jouw cliënt

Dit basismateriaal biedt een aantal concrete werkinstrumenten aan die in de verslavingszorg al ruime tijd gebruikt en positief geëvalueerd worden. De interventies zijn gebaseerd op cognitieve gedragstherapie, en gericht op het ontwikkelen van vaardigheden om abstinentie of verminderd gebruik te behouden, en het risico op terugval te beperken.

Psycho-educatie

Psycho-educatie is een belangrijk element in het hulpverleningsproces en draagt bij tot effectieve en herstelgerichte hulpverlening.  Het geven van informatie is daarbij geen doel op zich, maar bevordert de autonomie en het herstel van de cliënt en het welzijn van diens naasten. De informatie wordt begrijpbaar, gedoseerd en interactief aangebracht, in dialoog met de cliënt. Dit vraagt van de hulpverlener educatieve vaardigheden. 

Om de hulpverlener te ondersteunen heeft VAD verschillende psycho-educatie materialen gemaakt:

Dubbeldiagnose, de combinatie van problemen door middelengebruik en psychische problemen

Heel wat mensen met middelengerelateerde problemen hebben gelijktijdig last van andere psychische problemen. Combinaties die vaak voorkomen zijn middelenproblemen met een persoonlijkheidsstoornis, psychose, posttraumatische stressstoornis, stemmingsstoornis, angststoornis, ADHD en eetstoornis.   

De problemen staan niet los van elkaar maar zijn sterk verweven. De impact op iemands leven is groter en het herstel verloopt vaak moeilijker. Het is belangrijk om de problemen in hun samenhang aan te pakken.  

Volg gratis de online cursus over dubbeldiagnose (binnenkort online). VAD organiseert ook regelmatig vormingen over veel voorkomende combinaties van problemen. Check ons vormingsaanbod.

Naasten

Alcohol- en druggebruik, gamen en gokken hebben niet alleen gevolgen voor de persoon zelf, maar ook voor diens omgeving. Familieleden en andere naasten ervaren vaak bezorgdheid, boosheid en machteloosheid. In de verslavingszorg en de geestelijke gezondheidszorg groeit daarom de aandacht en het belang voor hun positie en noden. Graag verwijzen we hier naar Familieplatform, de ontwikkeling van (zelfhulp)groepen voor naasten en de uitwerking van psycho-educatief materiaal speciaal gericht op familieleden. VAD draagt hieraan bij door materialen te ontwikkelen, vormingen te organiseren en door het ondersteunen van twee specifieke werkgroepen die zich bezighouden met de rol van familie en naasten. 

VAD-Nieuwsbrief Hulpverlening

Met deze nieuwsbrief wil VAD je tenminste vier keer per paar op de hoogte brengen van nieuwe concepten en methodieken, uitkomstenmanagement, richtlijnen voor behandeling, beleidsnieuws, vormingen, studiedagen en congressen, publicaties.

To-the-point informatie en linken naar relevante websites zijn vaste waarden van deze nieuwsbrief.

Nieuwsbrief