Wetgeving voor alcoholmarketing wordt strenger
Alcoholreclame zal in de toekomst strenger gereguleerd worden. Dat besliste de Belgische ministerraad op 27 maart 2026 toen ze het voorstel van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) goedkeurde. Naast volwassenen informeren, wil de regering met dit koninklijk besluit vooral jongeren beter beschermen tegen de gevaren van alcohol.
Geen gratis alcohol meer, tenzij bij de aankoop van een alcoholhoudende drank
Het KB verbiedt het gratis uitdelen van alcohol. Wanneer je bijvoorbeeld een tijdschrift of een ander product koopt mag er geen gratis alcoholisch product meer meegegeven worden. Ook abonnementsacties waarbij alcohol als cadeau wordt aangeboden zullen niet meer kunnen.
Gratis alcohol kan wel nog bij aankoop van alcoholhoudende dranken en in het kader van degustaties. Promoties zoals “2 + 1 gratis” voor alcoholhoudende dranken blijven dus toegestaan. Een drankje aanbieden bij een evenement (opening, opendeurdag nieuwjaarsrecepties, kermis, markten, festivals …) blijft ook toegelaten.
De boodschap “Alcohol schaadt de gezondheid” moet voortaan op alle alcoholreclame staan
Alcoholreclame moet de gezondheidsboodschap “alcohol schaadt de gezondheid” bevatten. De boodschap moet goed zichtbaar zijn in een contrasterende kleur en ten minste 5% van de oppervlakte van de reclame innemen. Er zijn wel heel wat uitzonderingen. Zo is de waarschuwing niet verplicht op de etiketten en de verpakkingen van alcoholische dranken.
De verplichting geldt ook niet voor decoratie- en gebruiksvoorwerpen (zoals lichtreclame en glazen) of voor andere niet-alcoholische producten die bij een merk horen, zoals kazen of alcoholvrije bieren. Als het merk wordt gebruikt voor sponsoring van een evenement of competitie moet de gezondheidsboodschap ook niet vermeld worden.
Controle op naleving van de nieuwe regels rond alcoholmarketing
Voor een goede naleving van de wetgeving is het noodzakelijk dat de regels en bijhorende sancties gekend zijn, dat er controle is op de naleving van de regelgeving en dat er sancties vastgesteld zijn voor overtredingen. De FOD Volksgezondheid zal toezien op naleving. In een eerste periode zal men sensibiliseren, daarna zal strenger opgetreden worden.
Gaan de nieuwe regels ver genoeg?
De maatregelen die in het KB worden voorgesteld zijn zeker een stap in de goeie richting van een betere regulering van alcoholmarketing, al ziet VAD ook nog verbeterpunten.
Positief is dat alcoholmarketing via het KB wettelijk wordt gereguleerd. Wettelijke regulering is te verkiezen boven de zelfregulerende maatregelen die de alcoholindustrie naar voor schuift.
Ook een goede zaak is dat het volume aan alcoholmarketing aangepakt wordt, door een minderjarig publiek af te bakenen en een gedeeltelijk verbod op gratis alcohol aanbieden. Zo worden niet alleen minderjarigen beter beschermd, maar ook mensen die herstellen van een alcoholproblematiek. Toch is het een gemiste kans dat prijspromoties voor alcohol zoals “2 + 1 gratis” wel nog toegestaan blijven. De Hoge Gezondheidsraad adviseerde al in 2024 om dergelijke promotieacties te verbieden omdat ze bijdragen aan de normalisering van alcohol en het voor consumenten moeilijk maken om weerstand te bieden.
Intussen weten we dat geen enkel niveau van alcoholgebruik veilig is voor de gezondheid – zelfs lichte of matige consumptie verhoogt het risico op ernstige ziekten. Daarom is de toevoeging van de nieuwe gezondheidsboodschap “Alcohol schaadt de gezondheid” een vooruitgang op de educatieve slogan “Alcoholmisbruik schaadt de gezondheid”, die de alcoholindustrie in 2024 zelf voorstelde.
De nieuwe boodschap komt tegemoet aan het recht op juiste informatie, waarmee mensen weloverwogen beslissingen kunnen nemen over hun alcoholgebruik. Hoewel gezondheidsboodschappen er niet meteen voor zorgen dat mensen effectief minder gaan drinken, hebben ze zeker wel een positief effect: ze versterken de intentie om minder te drinken, maken risico’s makkelijker bespreekbaar, vergroten de kennis over alcoholschade, … Ze helpen dus om de vanzelfsprekendheid van alcoholgebruik in vraag te stellen.
Het is echter een gemiste kans dat de gezondheidsboodschap niet verplicht wordt op de etiketten en verpakkingen van alcoholische dranken. Dit was nochtans al in 2024 een aanbeveling in het advies van de Hoge Gezondheidsraad. Ten slotte is het aangewezen om de gezondheidsboodschap ook te verplichten op de alcoholvrije varianten van dranken die normaal gesproken alcohol bevatten. Bekende alcoholmerken gebruiken namelijk vaak alibimarketing om hun producten te promoten op plaatsen en bij doelgroepen waar de marketing van alcoholische dranken aan banden wordt gelegd.
Zijn we hiermee de beste van de klas?
Met deze nieuwe wettelijke regels zijn we nog lang niet de beste van de klas in Europa. Onderzoek toont een duidelijk verband tussen blootstelling aan alcoholmarketing en alcoholgebruik – vooral bij kwetsbare groepen zoals jongeren en mensen met een alcoholverslaving. Marketingwetgeving is een van de meest kosteneffectieve overheidsmaatregelen om impact te hebben op het alcoholgebruik en dus alcoholgerelateerde schade te beperken. De meest geschikte aanpak is een totaalverbod op alcoholmarketing: dat beperkt de blootstelling maximaal.
Verschillende Europese landen hebben een totaalverbod op alcoholmarketing, onder andere Noorwegen, en Litouwen. Frankrijk verbiedt met de Evin-wet al lang alcoholreclame op televisie en in de cinema. Al moet daarbij gezegd dat de wet de laatste jaren werd uitgehold en uitzonderingen werden toegelaten. Ook Ierland voerde sinds 2018 met de ‘Public Health (Alcohol) Act’ verschillende maatregelen in om strenger toe te zien op alcoholmarketing. Er is onder meer een verbod alcoholsponsoring van de autosport en een verbod op alcoholreclame op sportvelden, in parken, in openbare ruimtes, op het openbaar vervoer, in trein- of busstations en bij bushaltes. Ook andere landen zoals Estland, Letland, Finland, Zweden en Polen hebben in vergelijking met België strengere beperkingen op alcoholreclame.