Skip to main content

Alcohol en drugs in het lokale dienstencentrum:
hoe ga je ermee om?

Als lokaal dienstencentrum bied je een laagdrempelige ontmoetingsplek waar mensen terecht kunnen voor verschillende activiteiten en diensten. Je kan heel wat betekenen voor mensen door eenzaamheid tegen te gaan en zelfredzaamheid te bevorderen. Problemen door middelengebruik kunnen een negatieve invloed hebben op de gezondheid en zelfredzaamheid van de bezoeker in kwestie. Soms bemoeilijkt het ook de goede werking van de organisatie. We kunnen daarbij ondersteunen.

Voor wie zijn deze materialen bedoeld?

Onze materialen over alcohol en psychoactieve medicatie richten zich tot alle medewerkers en vrijwilligers die in een lokaal dienstencentrum werken. Je kan hiermee dus aan de slag als centrumleider, vrijwilliger, zorgcoach, maatschappelijk werker, psycholoog, … 

Waarom aandacht besteden aan alcohol- en druggebruik bij bezoekers?

Bezoekers drinken al wel eens alcohol in de cafetaria, bij het eten, tijdens activiteiten, maar soms kan alcohol problemen met zich meebrengen. Of ze komen onder invloed van andere middelen naar het lokaal dienstencentrum. Herken je dit?   

  • Een bezoeker heeft te veel gedronken en wil nog met de wagen rijden
  • Een bezoeker onder invloed valt iemand lastig  
  • Je maakt je zorgen over het alcoholgebruik van een vaste bezoeker 

        Je werkt met ouderen, mensen met een mentale kwetsbaarheid, mensen met een migratieachtergrond, mensen in armoede, … Dit zijn doelgroepen die een extra risico lopen op problemen door middelengebruik zoals alcohol, psychoactieve medicatie, andere illegale middelen, risicovol gamen of gokken.  

        Veel mensen nemen immers medicatie voor lichamelijke of psychische klachten die slecht combineren met alcohol. Of hebben omwille van hun leeftijd een aantal specifieke kwetsbaarheden (fysiologische en metabolische veranderingen, gezondheidsproblemen, psychosociale veranderingen en moeilijke detectie).
        Problematisch middelengebruik kan dus niet alleen de gezondheid en zelfredzaamheid van bezoekers schaden, maar ook de werking van het centrum beïnvloeden. Dat maakt een actieve rol van het lokaal dienstencentrum in preventie en vroegtijdige aanpak essentieel.

        Meer weten over kwetsbaarheid ouderen en alcohol?

        Lees onze visie op 55-plussers en alcohol en kom meer te weten over het alcoholgebruik van 55-plussers, de toegenomen impact van alcohol door het verouderingsproces en hoe je preventief werkt naar ouderen.
        Meer weten over kwetsbaarheid ouderen en psychoactieve medicatie?

        Lees onze visie op 55-plussers en psychoactieve medicatie en kom meer te weten over het gebruik van psychoactieve medicatie, de ongewenste effecten bij het gebruik en hoe je preventief werkt naar ouderen.
        Volg gratis de online vorming

        ‘Een kwaliteitsvol alcohol- en drugbeleid in je organisatie’

        Hoe werk je aan een alcoholbeleid in je lokaal dienstencentrum?

        Het voorkomen, begeleiden en beperken van problemen door alcoholgebruik kan niet opgevangen worden door één iemand alleen. Je staat sterker als je kan terugvallen op een gemeenschappelijke aanpak in je organisatie. Zo’n aanpak werk je uit in een alcoholbeleid.

        Wat is een alcoholbeleid? Dit is een samenhangend geheel van afspraken over hoe het lokaal dienstencentrum omgaat met alcohol. Het beleid baseert zich op vier pijlers:

        • duidelijke afspraken en regels rond gebruik en gedrag
        • zorg en begeleiding voor mensen die negatieve gevolgen ervaren door het gebruik van alcohol of voor mensen met een alcoholprobleem 
        • Informeren en sensibiliseren (educatie) over onder andere de risico’s van gebruik
        • omgevingsinterventies: een omgeving creëren die gezond gedrag stimuleert. Check de online inspiratietool omgevingsinterventies

        Een beleidsmatige aanpak zorgt ervoor dat alle initiatieven binnen het lokaal dienstencentrum op elkaar afgestemd zijn. Zo voorkom je problemen als gevolg van alcohol én weet je hoe je hierop kan reageren wanneer ze zich voordoen.

        Indien het lokaal dienstencentrum botst op andere middelen zoals psychoactieve medicatie, illegale drugs, risicovol gamen of gokken, kan het alcoholbeleid uitgebreid worden naar een alcohol- en drugbeleid.

        Werk je in een woonzorgcentrum ? Neem dan zeker een kijkje hier

        Een alcoholbeleid uitwerken?

        Met de leidraad ‘Een alcoholbeleid in het lokaal dienstencentrum en woonzorgcentrum’ kan je stap voor stap een aanpak op maat uitwerken. Er is ook een fiche voor medewerkers en vrijwilligers met concrete topics en tips om je bezorgdheid te tonen en grenzen te stellen. 
        Ondersteuning nodig?

        Je kan je gratis laten coachen bij het uitwerken of updaten van een alcohol- of drugbeleid. Een preventiewerker tabak, alcohol en andere drugs verbonden aan het CGG van jouw regio begeleidt je dan gedurende dit proces.

        Vind hun contactgegevens in de doorverwijsgids
        Meer weten over effecten en risico’s?

        Ben je benieuwd naar de effecten en risico’s van een specifiek product? Raadpleeg dan het Drugs ABC van De Druglijn.

        Of volg gratis één van de online cursussen productinfo

        Hoe ga je het gesprek aan met een bezoeker over alcohol of drugs?

        Als medewerker of vrijwilliger van een lokaal dienstencentrum maak je je soms zorgen over het middelengebruik van een bezoeker. Bezoekers staan niet altijd open voor een gesprek. Vaak zien zij zelf hun gedrag niet als problematisch; de bezorgdheid komt vooral uit hun omgeving (familie, medebezoeker of medewerkers/vrijwilligers). Toch is het belangrijk om deze gesprekken aan te gaan.

        De focus ligt op het voorkomen van problemen ten gevolge van alcohol of middelengebruik, met als doel de levenskwaliteit te verbeteren. Vaak zijn er concrete signalen die er op wijzen dat het gebruik negatieve gevolgen heeft voor de bezoeker en/of zijn omgeving. Hoe vroeger je signalen opmerkt en bespreekbaar maakt, hoe meer verandering er nog mogelijk is.

        Check de fiche voor medewerkers en vrijwilligers in het lokaal dienstencentrum. Deze fiche biedt je tips over hoe je het gesprek over alcohol kan aangaan. 

        Hoe breng je een bezorgdheid ter sprake?

        1. Vraag toestemming
          “Vind je het oké als ik iets zeg waar ik bezorgd over ben?”
        2. Benoem concreet en zonder oordeel wat je zorgen oproept
          “Toen ik gisteren achter de toog stond, bestelde je verschillende zware bieren. Onlangs vertelde je me dat je net met zware medicatie bent gestart. Daarom vroeg ik me af of de combinatie met alcohol wel oké is. Ik vond het moeilijk om er toen iets over te zeggen, omdat het zo druk was in de cafetaria. Maar heb er nadien nog wel over nagedacht.”
        3. Lok een reactie uit door een vraag te stellen
          “Wat vind jij van mijn bezorgdheid?”
        Leer meer over motiverend werken via deze leidraad en inspiratiebox