- Home
- Preventie & hulpverlening
- Ouderen
Wat moet je weten over ouderen en alcohol, medicatie en andere drugs?
Als intermediair krijg je misschien te maken met oudere volwassenen die alcohol, psychoactieve medicatie of andere middelen gebruiken. Ouder worden brengt veranderingen met zich mee, ook op vlak van lichaam en gezondheid. Wat zijn de risico’s? Wat kun je zeggen of doen? Op deze pagina vind je info, materialen en vorming om middelengebruik bespreekbaar te maken én gepast te handelen.
Voor wie?
Onze materialen over alcohol, psychoactieve medicatie en andere middelen richten zich tot intermediairs die werken met oudere volwassenen. Je kan hiermee aan de slag als preventiewerker, maatschappelijk werker, lokaal bestuur, oudervereniging, huisarts, (ouderen)psycholoog, psychiater, geriater, drughulpverlener, …
Werk je in een lokaal dienstencentrum of woonzorgcentrum? We hebben een aanbod op maat van je organisatie.
Wie bedoelen we met ‘oudere volwassenen’?
Een vaste leeftijd koppelen aan de term oudere volwassene heeft weinig zin. Het verouderingsproces verloopt erg verschillend van persoon tot persoon en hangt vooral samen met biologische veranderingen, niet enkel met geboortecijfers. De ene ervaart die veranderingen al rond 55, terwijl een ander op 70 nog volop actief is.
Daarom kijken we niet louter naar leeftijd, maar ook naar levensfase en context:
- de werkende of actieve 55- of 65-plusser
- de oudere waarbij er zorgen bestaan rond gezondheid of functioneren
- de oudere met een gekende problematiek, al dan niet in een woonzorgcentrum
Wat ze gemeen hebben: naarmate de jaren toenemen, veranderen lichaam en gezondheid. Vanuit dat vertrekpunt richten we ons op deze verschillende groepen.
Waarom aandacht voor middelengebruik bij ouderen cruciaal is
De levensverwachting ligt steeds hoger, de gezonde jaren nemen toe en er zijn steeds meer ouderen. Iedereen wil nog lang actief en gezond leven. Toch ligt het dagelijks en risicovol alcoholgebruik bij ouderen hoog. Door lichamelijke veranderingen die met ouder worden samengaan, kan alcohol sneller leiden tot intoxicatie en schadelijke effecten.
Oudere volwassenen die illegale drugs gebruiken zijn een vaak vergeten groep in de drughulpverlening. Hun klachten worden dikwijls toegeschreven aan het ouder worden, terwijl ze soms rechtstreeks te maken hebben met druggebruik. Symptomen zoals hartproblemen, verwardheid of valincidenten lijken op typische ouderdomsverschijnselen, waardoor de juiste oorzaak onopgemerkt blijft. Net daarom verdient deze groep extra aandacht: ouderen zijn lichamelijk en psychisch kwetsbaarder voor de effecten van illegale drugs.
Oudere volwassenen gebruiken vaker psychoactieve medicatie dan andere leeftijdsgroepen. Hoewel deze geneesmiddelen zelden zonder reden worden opgestart, blijven ze vaak te lang doorlopen of worden ze zonder duidelijke noodzaak verder gebruikt. In combinatie met alcohol of andere drugs neemt het risico op gezondheids- en sociale problemen aanzienlijk toe.
Hoe ga je in gesprek over alcohol, psychoactieve medicatie of drugs bij oudere volwassenen?
Zorgverleners hebben soms een toegefelijke houding naar oudere volwassenen. We spreken hen bijvoorbeeld liever niet aan op hun alcoholgebruik. Patiënten brengen hun gebruik zelden zelf ter sprake en zien het vaak niet als problematisch. Bezorgdheid komt meestal uit de omgeving, of de link met klachten en risico’s van gebruik wordt niet gelegd. Toch is het waardevol om het gesprek te openen.
Als zorgverlener heb je meer invloed dan je denkt. De manier waarop je het gesprek start, bepaalt mee het vertrouwen en de bereidheid om te veranderen. Een open, empathische houding werkt drempelverlagend. Durf door te vragen bij vermoedens van misbruik. Ook op oudere leeftijd loont het: het voorkomen van problemen met alcohol, medicatie of andere middelen kan de levenskwaliteit merkbaar verbeteren.